(offline.vn) – Ông Bùi Hoài Sơn cho rằng nên tạo hệ sinh thái đọc qua thư viện, giao lưu tác giả với các chương trình cộng đồng như dự án ”VnExpress xây dựng 25 tủ sách’.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nói về tầm quan trọng của việc trau dồi tri thức qua sách, những thay đổi của việc đọc trong thời đại công nghệ và các phương pháp để độc giả nhỏ tuổi sớm hình thành tình yêu đọc sách.
– Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ ở TP HCM hút hơn 1,1 triệu lượt khách, đạt doanh thu gần 8,2 tỷ đồng sau tám ngày. Ông nhận định thế nào về cách người dân, nhất là thế hệ trẻ tiếp cận văn hóa đọc thông qua hoạt động này?
– Theo tôi, đây là một tín hiệu đáng mừng, không chỉ ở mặt thương mại mà quan trọng hơn là về văn hóa. Trong dòng người đến với Đường sách, chúng ta thấy sự hiện diện của đông bạn trẻ, những gia đình trẻ và cả các em nhỏ. Điều đó cho thấy văn hóa đọc, nếu được đặt trong một không gian trải nghiệm hấp dẫn, giàu cảm xúc và mang tính cộng đồng, vẫn có sức hút lớn.
Với thế hệ hôm nay, đọc sách không chỉ là một hành vi cá nhân mà còn là trải nghiệm xã hội. Các bạn đến Đường sách để mua các tác phẩm, đồng thời chụp ảnh, tham gia giao lưu tác giả, dự các hoạt động sáng tạo hay cảm nhận không khí tri thức của ngày Tết. Điều đó phản ánh một sự thay đổi quan trọng: văn hóa đọc đang được “trải nghiệm hóa” và “không gian hóa”. Khi việc đọc gắn với cảm xúc tích cực, sự tự hào về tri thức và những giá trị thẩm mỹ, nó trở nên gần gũi và hấp dẫn hơn.
Tôi cho rằng những mô hình như Đường sách Tết không chỉ khuyến khích đọc mà còn tạo ra một hệ sinh thái văn hóa quanh việc đọc. Trong bối cảnh chúng ta đang phát triển công nghiệp văn hóa theo tinh thần Nghị quyết 80 và Đại hội XIV của Đảng, những không gian như vậy chính là một phần của hạ tầng mềm, góp phần nuôi dưỡng con người tri thức và xây dựng một xã hội học tập.
– Ông nói gì trước ý kiến Đường sách Tết Bính Ngọ hay một số hội sách trong năm đông vui nhưng hàng ngày, sách vẫn chưa thực sự là bạn đồng hành của nhiều người?
– Đây là một thực tế cần nhìn nhận thẳng thắn. Những sự kiện văn hóa đọc mang tính lễ hội cho thấy nhu cầu và sự quan tâm của xã hội đối với sách là có thật. Tuy nhiên, từ sự quan tâm theo sự kiện đến thói quen đọc hàng ngày là khoảng cách không nhỏ.
Nguyên nhân trước hết nằm ở sự cạnh tranh rất mạnh của các phương tiện giải trí số. Điện thoại thông minh, mạng xã hội, video ngắn… đang chiếm phần lớn thời gian rảnh của người trẻ. Những nội dung này mang lại cảm giác nhanh, dễ tiếp cận và ít đòi hỏi sự tập trung sâu, trong khi đọc sách cần sự kiên nhẫn, khả năng tư duy và một trạng thái tĩnh lặng – điều ngày càng hiếm trong nhịp sống hiện đại.
Bên cạnh đó, môi trường đọc trong gia đình và nhà trường ở nhiều nơi chưa thực sự được coi trọng. Nếu trẻ em không được hình thành thói quen từ nhỏ, không được thấy cha mẹ, thầy cô coi đọc là một nhu cầu tự nhiên, rất khó để việc này trở thành một phần của đời sống khi trưởng thành. Các sự kiện như Đường sách rất cần thiết, nhưng quan trọng hơn là xây dựng một “văn hóa đọc đời thường” – nơi sách hiện diện ở gia đình, trường học, nơi làm việc và trong chính lối sống của mỗi người.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội. Ông có gần 25 năm làm việc tại Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam, là Viện trưởng trước khi chuyển sang làm công tác chuyên trách tại Quốc hội. Ảnh: Hoàng Phong – Công việc bận rộn, ông duy trì việc đọc thế nào? – Tôi luôn cố gắng giữ thói quen đọc sách như một phần tự nhiên của đời sống. Tôi đọc bất cứ khi nào có thể: ở những khoảng thời gian ngắn giữa các cuộc họp, khi di chuyển, thậm chí lúc đi bộ tập thể dục trong phòng gym. Với tôi, đọc không phải một nhiệm vụ mà là một cách để suy nghĩ sâu hơn, làm giàu thêm vốn tri thức và giữ cho mình một trạng thái tinh thần cân bằng. Tôi chủ yếu quan tâm đến những cuốn liên quan chuyên môn văn hóa, quản lý văn hóa, công nghiệp văn hóa và chính sách phát triển con người. Bên cạnh đó, tôi đặc biệt yêu thích sách lịch sử. Lịch sử giúp chúng ta hiểu sâu hơn về cội nguồn, về những quy luật phát triển của dân tộc, từ đó có cái nhìn thấu đáo hơn về hiện tại và tương lai. Tôi tin trong một thời đại đầy biến động và thông tin nhanh, việc đọc sách chính là cách để mỗi người giữ lại khả năng tư duy sâu và độc lập. Có lẽ, điều quan trọng nhất không phải đọc nhiều hay ít mà là duy trì được thói quen đều đặn, để tri thức trở thành một người bạn đồng hành bền bỉ trong suốt cuộc đời. Phương Linh