(offline.vn) – Thế kỷ 19, tác phẩm của Julia Margaret Cameron bị chê thiếu sắc nét, ngày nay bà được xem như người tiên phong biến nhiếp ảnh thành nghệ thuật.
Theo sử gia Janetta Rebold Benton trong cuốn Để hiểu nghệ thuật, ngành nhiếp ảnh ra đời cách đây gần 200 năm sau hàng loạt phát minh của các nhà khoa học Pháp và Anh. Ban đầu, đây chỉ là một lĩnh vực khoa học, khi máy ảnh đơn thuần được dùng để ghi lại hiện thực chứ chưa được xem là một loại hình nghệ thuật.
Đến năm 1864, bộ môn này mở sang trang mới khi một phụ nữ gần 50 tuổi công bố các bức ảnh chụp theo phong cách mờ nét ảnh (soft-focus). Bà chính là Julia Margaret Cameron – nghệ sĩ người Anh tiên phong đưa nhiếp ảnh vào địa hạt nghệ thuật.
Dịp các bức ảnh của bà đang được trưng bày ở buổi triển lãm Julia Margaret Cameron: Arresting Beauty tại Bảo tàng và Thư viện Morgan (New York), chuyên trang Artnet có bài viết nhìn lại sự nghiệp của bà. Bài viết do cây bút kỳ cựu Sarah Cascone thực hiện, xuất bản ngày 10/9, với tiêu đề tôn vinh Cameron như “người phụ nữ thời Victoria đã làm thay đổi ngành nhiếp ảnh”.
Giám tuyển Marta Weiss của bảo tàng Victoria & Albert (V&A) nói về nhiếp ảnh gia Julia Margaret Cameron. Video: YouTube/ Victoria & Albert Museum
Nghệ sĩ có tên thật là Julia Margaret Pattle, sinh năm 1815 tại Ấn Độ nơi từng là thuộc địa của Anh và hưởng nền giáo dục ở Pháp. Bà được gọi là người thời Victoria vì gần trọn cuộc đời gắn với triều đại của Nữ hoàng Victoria. Năm 1835, bà chuyển đến Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) để an dưỡng sau khi lâm bệnh nặng. Tại đây, bà gặp hai người đàn ông thay đổi đời mình là Charles Hay Cameron – chồng tương lai hơn 20 tuổi, và nhà thiên văn học John Herschel – người đưa nhiếp ảnh đến với Cameron, đồng thời là bạn thân lâu năm.
Ông Herschel cũng là nhiếp ảnh gia, cha đẻ của kỹ thuật cyanotype – phương pháp tạo bản in màu xanh, phổ biến trong các bản vẽ kỹ thuật. Năm 1839, ông viết thư cho Cameron để giới thiệu máy ảnh. Ba năm sau, ông gửi tặng bà 12 tấm ảnh calotype và daguerreotype (loại ảnh in trên bản kim loại do Louis Daguerre phát minh). Đây là lần đầu bà chiêm ngưỡng các bức ảnh chụp.
Bức ảnh “King Ahasuerus and Queen Esther in Apocrypha” (1865) tái hiện một cảnh trong vở kịch theo Kinh thánh. Đây là một trong những tác phẩm đậm chất kịch của nghệ sĩ. Ảnh: Victoria & Albert Museum Năm 1865, Julia Margaret Cameron bắt đầu bán ảnh qua nhà buôn P. & D. Colnaghi – hiện là phòng tranh lâu đời nhất thế giới. Bà còn mở triển lãm tại Bảo tàng South Kensington, London – nơi mua 63 bản in của bà. Chỗ này đã đổi tên thành Bảo tàng Victoria & Albert, lưu giữ hơn 900 hình chụp của nghệ sĩ. Theo Artnet, V&A mua ảnh dưới dạng tác phẩm nghệ thuật, không phải tư liệu. Về sau, bà Cameron trở thành nghệ sĩ lưu trú đầu tiên của cơ sở, có phòng chụp chân dung trong đó. Dù luôn xem bản thân là “dân nghiệp dư” và phần lớn chụp người quen thay vì khách hàng, Cameron vẫn nỗ lực thương mại hóa tác phẩm do gia đình không khá giả. Chồng bà có đầu tư vào một đồn điền cao su ở Ceylon (Sri Lanka ngày nay) nhưng không sinh lợi. “Cameron và nhà buôn Colnaghi định giá ảnh của bà rất cao. Bà đặt nhiều tâm huyết cho các bức ảnh. Tiếc là bà chưa bao giờ thực sự hòa vốn. Đó là một công việc tốn kém và bà thường tặng nhiều bản in hơn số bán ra”, chuyên gia Allison Pappas nói. Năm 1875, vợ chồng Cameron chuyển đến Ceylon do không kham nổi cuộc sống ở Anh. Quyết định này gần như kết thúc sự nghiệp nhiếp ảnh dài 11 năm của bà. Mặt khác, chi phí vật liệu ở nơi mới đắt đỏ, điều kiện thời tiết không phù hợp có thể là yếu tố khiến bà giải nghệ. Bốn năm sau, bà qua đời tại đây. Nhìn lại di sản của nghệ sĩ, tác giả kết luận dù bà không phải người đầu tiên chụp cảnh dàn dựng hay “những chủ đề cầu kỳ để tạo hiệu ứng ảnh” thay vì khoảnh khắc đời thường, Julia Margaret Cameron thành công trong việc chứng minh nghệ sĩ có thể thổi cảm xúc vào từng khuôn hình. Trịnh Lâm (theo Artnet)nghệ sĩ Julia Margaret Cameron qua ống kính của con trai – nhiếp ảnh gia Henry Herschel Hay Cameron – năm 1870. Ảnh: Victoria and Albert Museum” class=”lazy” src=”https://i1-giaitri.vnecdn.net/2025/09/13/chan-dung-nhiep-anh-gia-julia-3761-6508-1757761103.jpg?w=680&h=0&q=100&dpr=1&fit=crop&s=uM08cHb9xdrFY_jkBxqf6w”>