Sau hơn 20 năm, “Eternal Sunshine of the Spotless Mind” vẫn khiến khán giả day dứt với câu chuyện đôi tình nhân xóa ký ức về nhau.
* Bài viết tiết lộ nội dung phim
Khi ra rạp tháng 3/2004, bộ phim của đạo diễn người Pháp Michel Gondry nhanh chóng gây chú ý nhờ yếu tố tình cảm kết hợp khoa học viễn tưởng. Theo Guardian, hơn hai thập niên qua, tác phẩm trở thành lựa chọn quen thuộc mỗi dịp Valentine nhờ cách tiếp cận nhẹ nhàng về tình yêu. Nội dung phim chạm đến những tổn thương, day dứt và khao khát được thấu hiểu.
Cốt truyện xoay quanh Joel (Jim Carrey), một người đàn ông sống khép kín, và Clementine (Kate Winslet), cô gái có tính cách thất thường. Họ yêu nhau rồi làm tổn thương nhau. Sau chia tay, Clementine tìm đến Lacuna Inc, công ty cung cấp dịch vụ loại bỏ ký ức, để loại bỏ hoàn toàn Joel khỏi tâm trí. Biết chuyện, Joel cũng quyết định làm điều tương tự.
Trailer “Eternal Sunshine of the Spotless Mind” (tên tiếng Việt là “Tia nắng vĩnh cửu của tâm hồn tinh khiết”). Video: Rotten Tomatoes Classic Trailers
Điểm nhấn của kịch bản là dùng công nghệ để soi chiếu sự phai nhạt cảm xúc ngoài đời thật. Biên kịch đoạt giải Oscar Charlie Kaufman đặt nhân vật vào trạng thái ý thức được sự mất mát khi nó đang diễn ra. Joel từng nghĩ chỉ cần kỷ niệm không còn thì nỗi đau sẽ khép lại. Tuy nhiên, giữa lúc mọi thứ tiến triển, anh lại chần chừ, cố níu giữ hình ảnh cuối cùng về Clementine.
Từ cốt truyện mang màu sắc viễn tưởng, câu chuyện hướng về thực tại: những mối tình tưởng như bền chặt vẫn có thể rạn nứt, không chỉ do thời gian mà còn vì cách mỗi người đối diện quá khứ. Theo cây bút điện ảnh Nathania Gilson, khi bộ phim mới công chiếu, chi tiết can thiệp vào trí nhớ như một ẩn dụ mang tính triết lý. Tuy nhiên, sau hai thập niên, khi khoa học thần kinh có nhiều bước tiến, ý tưởng này không còn viển vông mà trở nên gần hơn với đời sống. Giá trị của tác phẩm không nằm ở yếu tố công nghệ mà là câu hỏi cốt lõi: con người sẽ ra sao khi yêu thương, đau đớn và quá khứ không còn tồn tại?
Phân cảnh kinh điển trong “Eternal Sunshine of the Spotless Mind”. Ảnh: Focus Features Đạo diễn Michel Gondry không sử dụng nhiều kỹ xảo vi tính. Theo tạp chí Film Experience, nhiều cảnh dàn dựng bằng phương pháp thủ công. Êkíp thay đổi phối cảnh để nhân vật trông nhỏ bé, kéo diễn viên bằng dây cáp để tạo cảm giác trượt vào bóng tối, hoặc chuyển đổi không gian ngay trong khung hình. Phần âm nhạc, bối cảnh góp phần làm nên không khí riêng. Phần nhạc nền của Jon Brion, trong đó có ca khúc Everybody’s Got to Learn Sometime, bối cảnh mùa đông tại Long Island với hồ nước đóng băng và bãi biển vắng định hình tông màu buồn. Trang Seen & Unseen nhận xét sau hơn hai thập niên, thông điệp về những tổn thương giúp đời sống con người trở nên có ý nghĩa vẫn giữ nguyên tính thời sự. Đau khổ là một phần trong quá trình trưởng thành, còn khả năng ghi nhớ quá khứ và rút ra bài học để đi tiếp là giá trị vô giá của con người. Nhà phê bình phim Roger Ebert từng cho rằng dù cấu trúc phim phức tạp, liên tục đảo lộn thời gian, tác phẩm vẫn bật lên chủ đề chính: nhu cầu yêu và được yêu. “Trong Eternal Sunshine of the Spotless Mind, ký ức là nền tảng tạo nên con người. Khi chúng mất đi, bản sắc của ta cũng tan biến”, ông nhận xét.